ინტერვიუ მუსიკოს შალვა ორაგველიძესთან.
- შუხუთის სკოლა დაამთავრე. თქვენი მუსიკის პედაგოგი ვინ იყო?
- პირველი ირა იყო ებრალიძე. ორი წელი მასწავლა, პარალელურად ცეკვაზე დავდიოდი, ქორეოგრაფიაში კარგი მოსწავლე ვიყავი, უფრო ალღოიანი ვიდრე მუსიკაში,
- ვინ იყო თქვენი პირველი ცეკვის მასწავლებელი?
- კოსტანტინე (შუტუნა) ფირცხალაიშვილი. ძალიან ძლიერი ქორეოგრაფი და ამასთანავე ძალიან კარგი პედაგოგიც იყო.
- სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა სად გააგრძელეთ?
- ჩავაბარე ,,გეპეიში“ ავტოსაინჟინროზე, იმიტომ რომ, მშობლებს უნდოდათ. მე უკვე მუსიკალური განხრით მინდოდა, ისე მანამდე ვფიქრობდი ცეკვას გავყოლოდი, კარგად ვცეკვავდი. ისე ინსტიტუტშიც კარგად ვსწავლობდი.
- ისტიტუტის დამთავრების შემდეგ დაბრუნდი მშობლიურ რაიონში?
- არა, ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ გამანაწილეს თბილისში, სახანძრო ნაწილში, მაგრამ მუსიკასთან კავშირი არ გამიწყვეტია. ლაგოდეხშიც კი ვმუშაობდი მუსიკის განხრით 11 წელი.
- და რას აკეთებდით ლაგოდეხში?
- ვმღეროდი და ვუკრავდი.
- როგორ დაბრუნდით მშობლიურ რაიონში? ლანჩხუთის კულტურის სახლში როგორ აღმოჩნდით?
- სხვათა შორის, სრულიად კურიოზულად. ჩემი სიძე, ჩემი დის ქმარი, გოჩა კუკულაძე მირეკავს, ჩამოდი ღორს ვკლავ და გეპატიჟები საქეიფოდო, ჩამომიყტუეს რა, მეორე დღესვე კულტურის ცენტრში მომიყვანეს, მაშინ სოფიკო ჭელიძე იყო დირექტორი და შემომთავაზეს დავრჩენილიყავი აქ.
- რა სიტუაცია დაგხვდა?
- სოფიკო ჭელიძე იყო ძალიან მაგარი დირექტორი!
- ძველი მომღერლებიდან ვინ დაგხვდა ლანჩხუთის კულტურის ცენტრში?
- ძველი მომღერლებიდან ჩემი და, სოფო ორაგველიძე ხომ ბავშვობიდან მღეროდა, თვითონ სოფიკო ჭელიძე, ცხონებული ხათუნა რუსიძე, ციცინო კუკულაძე და ანი ახობაძე იყო კიდევ.
კარგი კვინტეტი ჰქონდათ, ძალიან ძლიერი, მაღალი დონის კვინტეტი...
ერთხელ იყო ასეთი შემთხვევა, რომ თურმე კონცერტს დაესწრენ კულტურის სამინისტროს წარმომადგენელები, ეტყობა გავლით იყვნენ ლანჩხუთში და აფიშას მოკრეს თვალი. დააინტერესათ ერთი რა დონის კონცერტი ტარდებაო და შემოიარეს. დასხდნენ ჩვეულებრივად დარბაზში. კონცერტის დასრულების შემდეგ, ფარდა დაიკეტა და რომ გავიდა ხალხი, მერე ჩამოვედი პირდაპირ სცენიდან. მოვიდა ჩემთან ერთერთი ქალბატონი და მეუბნება, ნამდვილად არ ველოდი ამ დონის კონცერტს ლანჩხუთშიო. თქვენ ვინ ბრძანდებით-მეთქი და ჩვენ კულტურის სამინისტროდან ვართო. ჰოდა, პირდაპირ ვუთხარი, როგორ მოხდა რომ შემოადგით საერთოდ ფეხი ლანჩხუთის კულტურის სახლში-მეთქი. ვინ გვაქცევდა ყურადღებას, ყველაფერს აკეთებდა სოფო და ძალიან მომთხოვნიც იყო, ამის გამო შეიძლება ვიღაცეებს არ მოსწონდათ... მომთხოვნი დირექტორები ხომ ზოგადად არ მოსწონთ...
- მერე როგორ წარიმართა სიტუაცია?
- მერე დირექტორები იცვლებიან და იცვლებიან... ამ ხელფასით მე რომ მაქვს, ცხადია ვერ იმუშავებ, 50 ევროს ფარგლებში რომაა თვეში. ხომ? გამორიცხულია. მერაბ ქარჩავა მოვიდა ახლა, მერაბს ვერ დავახასიათებ იმიტომ, რომ ჯერ ახალია... ვფიქრობ, სიტუაციის გამოსწორებას შეეცდება...
- რამდენჯერ ასულხარ სცენაზე და გიმღერია, შეგიძლია დაითვალო?
- ოუჰ!
- ათასზე მეტჯერ?
- რა ვიცი, ათასჯერ და მეტჯერ შეიძლება მარტო ლაგოდეხში ვიყო ნამყოფი,
- ცხონებულ დავით რამინაშვილზე რას იტყოდით?
- არიან კარგი მუსიკოსები, რომლებთანაც მქონია შემოქმედებითი შეხება, ხორავას თეატრშიც მაქვს ნამუშევარი, როგორც მომღერალს... დათო იყო ალბათ ფენომენი, იმიტომ რომ წარმოგიდგენია, ასოცი ქართული ხალხური სიმღერის სამივე ან ოთხი ხმა იცოდა ზეპირად! სმენა ჰქონდა აფსოლუტური, მომღერალი ახლა ყველამ იცის, რომ მაგარი იყო. იყო ასეთი შემთხვევა, რომ ჩემს დას,სოფოს უნდა ემღერა ,,საქართველოზე“ სიმღერა და მე გამოვიწიე გვერდზე, იმიტომ რომ, აკეთებდა ბექებით, ბექებით ეს არავის არ ქონდა ნამღერი, ამ სიმღერის ბექები რთულია ძალიან. ბექში დგომაა საერთოდ რთული, ზოგს ჰგონია უკანა ფონზე მომღერლობა უფრო ადვილია, ვიდრე წინა და ეგრევე გავიწიე, მე ხომ ვიცი, რომ დათო ოთხ ან ხუთ ხმას დასვამს და... ისეთი რაღაცეები უყვარდა, რომ... და მეთქი მომღერლები ხომ არიან აგერ ბიჭები, ცოტა ხანს დარჩიო...ხო, და ურთულესი პარტია, სულ ნახევარ-ნახევარ ტონებით დააჯინა. ერთ კვირაში პარტია მასწავლა. ისეთი დაძაბული ვიყავი, მაგრამ მერე რომ მოვუსმინე ჩვენს ნამღერს, კი კარგი იყო. მიზანსწრაფული პიროვნება იყო დათო!
- კიდევ ვის გამოარჩევდით?
- თვითონ სოფო ჭელიძე, ძალიან ძლიერი მომღერალი. ხათუნა იყო ძალიან ძლიერი, მიუხედავად იმისა, რომ ხათუნას მუსიკალური განათლება არ ჰქონდა, დედა ჰყავდა მუსიკოსი და ეტყობოდა მისი აღზრდა. კვინტეტში ვინც იყვნენ, ყველანი ძლიერები იყვნენ, ახლა საკუთარ დაზე როგორ გითხრათ, მიკერძოებაში არ ჩამითვალონ, მაგრამ რა იყო იცი? აი, მაგალითად სოფო ჭელიძის დროს მუსიკალური ნაწილი იყო წამოწეული ძალიან კარგად, გია რომ მოვიდა იმნაიშვილი, ქორეოგრაფია წამოვიდა ძალიან ძლიერი გახდა. დათო რომ მოვიდა წერეთელი _ თეატრი. მე რომ მაგალითად მათ ადგილზე ვყოფილიყავი, როკ ჯგუფს გავაკეთებდი ლანჩხუთის კულტურის ცენტრში.
- ამიტომ მენეჯერმა, ყველა მიმართულება უნდა წამოსწიოს.
- ე, მერაბ ქარჩავა რომაა, მარა მიცემენ მერაბს საშუალებას?
- როკ ჯგუფის იდეა მეც მხიბლავს, მაგრამ ლანჩხუთის კულტურის გაერთიანებას ნამდვილად სჭირდება კარგი ხმის ჩამწერი სტუდია, ეს როკ ჯგუფსაც სჭირდება, ბენდსაც, მწერალსაც და ფოლკლორის მკვლევარ შემგროვებელსაც. რა მოხდება, რომ ბენდის პარალელურად მცირე თვითშემოქმედებითი ჯგუფებიც რომ არსებობდნენ?
- ვინ დაგვაფინანსებს თორემ კი, ბენდში 193 ლარი მქონდა ხელფასი, ახლა მოგვიმატა ახალმა დირექორმა. 224 ლარი მაგქვს. შეიძლება მეტიც უნდოდათ მაგრამ ვერ მოუმატეს და
- თქვენი თვალსაზრისით, რა არის იმისთვის საჭირო, რომ კულტურა აღორძინდეს?
- მარტო ენთუზიაზმით ვერაფერი ვერ იქნება. საკმარისი დაფინანსება ჩვენ არ გვაქვს, წინა მთავრობაც რომ იყო, მე ბევრჯერ მქონია შეხება, ვამბობდი რომ სამ ფეხბურთელს რომ აძლევთ ხელფასს, მაგ ოდენობის დაფინანსება მომეცით და ნახეთ რა ჯგუფი გავაკეთო-მეთქი ლანჩხუთში...
ლაგოდეხში სცენის მუშას, 360 ლარი აქვს ხელზე ასაღები და აქ ჩვენ, ვინც ვართ სახე, უშუალოდ ხელოვან ადამიანებს კულტურის ცენტრში, დღესდღეისობით ყველას დაბალი ხელფასი გვაქვს!
მე მახსოვს სოფიკო ჭელიძემ რომ მიმიღო სამსახურში, ძველი იამახა მაშინდელი ნაყიდია. მერე გია იმნაიშვილის დროს, გიამ რამდენი იწვალა, რომ „მხედრები“ რომ არის დღეს იმათაც რომ „მხედრები“ ქვიათ და ბენდზე ხომ საერთოდ, დასცინოდნენ, რაის ბენდის გამკეთებლები ხართო. ბენდი ჰყავდა სუხიშვილებს. მეორე ბენდი ჰყავდა ლანჩხუთს. აჭარის სახელმწიფო თეატრიდან და ფოლკლორის ცენტრიდან ჩამოდიოდნენ ჩვენთან, რეპეტიციებს ესწრებოდნენ, ჩვენგან გადაიღესდა ჩვენზე უკეთესიც გააკეთეს მერე, ჩვენ აპარატურა არ გვეღირსა და ნორმალური მიკროფონი თუნდაც.
- ამბობ იმას, რომ დღეს კულტურაში საჭირო პროფესიონალები არიან გვერდზე გაწეულითუ როგორ არის?
- გვერდზე გაწეული არა ვართ, მარა ჩვენი შრომა სათანადოდ არ არის დაფასებული. რა ხდება იცი, მე, როგორც ვხვდები, ვინც კი იყვნენ დირექტორები, ყველა ამას გრძნობდა, რომ არ უნდა დაგვავალონ, ყოველდღე ისე იარე სამსახურში. როგორც სხვები! მომღერალი დილით ვერ იმღერებს, ყელი გვიან იხსნება, მაგრამ, აი, ვთქვათ, 11 საათიდან იმუშავე 2-3 საათამდე, მერე საღამოს იმუშავე 5 დან 8 მედე, ასე უნდა ხდებოდეს, ასე იყო „გურიაშიც“ რომ ვიყავი და ლაგოდეხშიც ასე იყო, მაგრამ ყოველდღე რომ მატარო და დღეში ორი რეპეტიცია მატარებინო, უკვე შენც თვითონ ხვდები, რომ ორასი ლარით, მით უმეტეს დღეს, ვეღარ მთხოვ და როგორი არის ერთი კვირით ადრე, თუ გინდა 10 დღით ადრე, არიქა კონცერტია და მოუყარე რაცხას თავი და გამოი! იცი როგორი სანერვიულოა?! ვისაც გამოუცდია ამხელა აუდიტორიის წინაშე გამოსვლა...
- ხოდა თავდაჯერებული ვერ ხარ, თუ არ ხარ სტაბილურად ფორმაში, არა?
- გინდა მეცადინეობაც და კარგი აპარატურაც უნდა გედგეს წინ და ეს კარგი აპარატურა იაფი არაა. ფული ღირს რა! უნდა ჩამოგვიტანონ, კარგ აპარატურასთან მეც უფრო ხასიათზე მოვდივარ და გული და გონებაც სხვანაირად იწყებს მუშაობას, მაგრამ არაა. როგორია, ოზურგეთიდან დადის კაცი და თავისი ინსტრუმენტი დააქვს. ახლა ვფიქრობ მეც კარგი მიკროფონი ვიყიდო მეთქი, მაგრამ მინიმუმ ხუთასი-ექვსასი დოლარი ღირს და ჩემი ჯიბიდან არ მაქვს მაგის საშუალება. მერაბ ქარჩავამ თქვა, რა დროს შნურიანი მიკროფონებიაო, გამეცინა, ახალმოსულია და ღმერთმა შეაძლებინოს... ექვსი ვოკალისტი ვართ, ექვსი დისტანციური მიკროფონი...
- რამდენადაც ვიცი საოჯახო მეურნეობით ხართ დაკავებული.
- აბა, მარტო ხელოვნებით რა უნდა ვქნა? ერთი ჰექტარი ფართობი მაქვს და რომ დავამუშავო, მატერიალურად შვილი მეხმარება, ისრაელშია. იქეთ მეუღლე არის იტალიაში და აბა ორასი ლარი სიგარეტში არ მყოფნის თვეში. სიგარეტის პურის და ზეთის და წვრილწვრილი რაღაცეების გარდა, თითქმის არაფერს ვყიდულობ. დანარჩენი ყველაფერი საოჯახო მეურნეობაში მოგვყავს.
- სოფელში ასე უნდა მოვიქცეთ ყველა...
- ჰო, მარა მაშინ კულტურის ცენტრში კი არა, ბოსტანში უნდა იარო. ფიზიკური ჯაფა და შემოქმედებითი საქმიანობა, მითუმეტეს თუ ინსტრუმენტზე უკრავ, ძნელია. ყელი კი ბატონო, ბუნებრივი ინსტრუმენტია, მაგრამ მასაც აქვს რესურსი და გაფრთხილება სჭირდება. რთულია ასეთ პირობებში, კონცერტზე კი არა, თუნდაც რეპეტიციაზე იყო სათანადო ფორმაში?!
შალვა ორაგველიძე: ასეთ პირობებში კულტურის ცენტრში კი არა, ბოსტანში უნდა იარო
ესაუბრა მერაბ ფირცხალაიშვილი
განყოფილება: საზოგადოება
გადასვლები: 1 241



